Umman’ın başkenti Maskat’ta ABD ile İran arasında yapılan son görüşmelerin ardından İsrail’de dikkat çeken bir diplomatik hareketlilik yaşandı. Görüşmelerin görece olumlu bir atmosferde gerçekleşmesi, Tel Aviv yönetiminde rahatsızlığa yol açarken, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun Washington ziyaretinin öne çekilmesi bu endişenin somut göstergesi olarak değerlendirildi.

Ziyaretin Öne Çekilmesi

İsrail kaynaklarına göre Netanyahu, ABD Başkanı Donald Trump ile İran dosyasını görüşmek üzere planlanan ziyaretini daha erken bir tarihe aldı. Ziyarette İsrail tarafının, İran’ın nükleer programının tamamen ortadan kaldırılması, uranyum zenginleştirme kapasitesinin sona erdirilmesi ve zenginleştirilmiş uranyumun İran dışına çıkarılması gibi talepleri gündeme getirmesi bekleniyor.

Ayrıca Tel Aviv’in, İran’ın balistik füze menzilinin sınırlandırılması ve bölgedeki İran bağlantılı silahlı yapıların tasfiyesi konularını da Washington’un gündeminde tutmak istediği ifade ediliyor.

İsrail medyasına yansıyan değerlendirmelerde, mevcut müzakerelerin yalnızca nükleer dosyayla sınırlı kalmasının Tel Aviv’de kaygı yarattığı ve ABD’nin daha önce üzerinde mutabık kalındığı bazı başlıklardan geri adım atabileceği endişesinin öne çıktığı belirtildi.

Askeri Mesajlar Eşliğinde Diplomasi

Ziyaret kararının, ABD’nin bölgedeki askeri hareketliliğine ilişkin haberlerle eş zamanlı gelmesi dikkat çekti. ABD’li yetkililerin uçak gemisi “USS Abraham Lincoln” üzerindeki temasları, İran’a askeri seçeneğin hâlâ masada olduğu yönünde mesaj olarak yorumlandı.

Bazı Amerikan ve İsrail kaynakları, Washington’un olası bir askeri operasyon için hazırlıkların ilk aşamasını tamamladığını ve ikinci aşamanın önümüzdeki haftalarda netleşebileceğini öne sürerken, ABD tarafı İran’ın nükleer programı konusunda somut tavizler beklediğini vurguluyor.

İsrail ordusundan üst düzey bir hava kuvvetleri yetkilisinin Netanyahu’ya Washington ziyaretinde eşlik edeceği yönündeki bilgiler de temasların güvenlik boyutunun güçlü olacağına işaret ediyor.

Washington–Tel Aviv Arasında Yaklaşım Farkı

Bölgesel gözlemciler, İsrail’in müzakere sürecinin başarısız ilan edilmesini ve askeri seçeneğin hızla devreye alınmasını istediğini, buna karşılık ABD’nin diplomasi kapısını açık tutmayı tercih ettiğini değerlendiriyor.

Son günlerde beklenen olası bir Amerikan saldırısının ertelenmesi, Tel Aviv’de Washington’un önceliklerinin değişebileceği yönündeki kaygıları artırdı.

“Gazze Senaryosu” Endişesi

İsrail’de bazı çevreler, geçmişte Gazze konusunda yaşanan politika değişikliğine benzer bir sürecin İran dosyasında da tekrarlanabileceğinden endişe ediyor. Bu çerçevede, ABD’nin önce sert bir tutum sergileyip daha sonra diplomatik çözümü tercih edebileceği ihtimali dile getiriliyor.

Öte yandan hem Washington hem de Tahran, Maskat’taki ilk temasları “olumlu” olarak nitelendirirken, İran tarafı görüşmelerin yalnızca nükleer programla sınırlı olduğunu vurguladı ve olası bir saldırının bölgesel bir savaşa yol açabileceği uyarısında bulundu.