Uskê Cîmîk 

19 Mayıs 2007’de Xelkedondurma sosyal medya sayfasında araştırmacı-yazar Nivîskar Kemal Tolan ile Kürtçe bir söyleşi yapmıştım. Bugün o söyleşinin bir bölümünü Türkçe yayımlıyorum.

Internet ortamında

- Êzidîler kimdir?

- Dinleri nedir?

- Kutsal kitapları var mı?

gibi sorulara dair yüzlerce farklı anlatım bulunuyor. Akademik çalışmalar var, ideolojik yaklaşımlar var, kulaktan dolma bilgiler var. Doğru ile yanlış çoğu zaman birbirine karışıyor.

Bu bilgi kalabalığında en sağlıklı yöntem, konuyu uzmanından dinlemektir.

Kemal Tolan yalnızca bir araştırmacı değil, aynı zamanda Êzidî kimliğiyle bu inancın içinden gelen bir isimdir. Yıllara yayılan siyasal ve toplumsal tecrübesi, Êzidî tarihi ve inancı üzerine yaptığı çalışmalar ve eleştiriye açık yaklaşımı, onu bu konuda güvenilir bir kaynak haline getiriyor. Ayrıca Orta Anadolu Kürtleri üzerine de uzun süredir araştırmalar yürütmüş, bu bölgedeki inanç izleri ve tarihsel dönüşümler üzerine yazılar kaleme almıştır.

...

Söyleşi

- Sayın Tolan, Êzdî Kimdir?

+ Bence, dini inançlarını Êzdiyati’nin ilim ve kelamlarına (qewl) göre yürüten kişiler Êzdî’dir.

- Êzdiyatî Nedir?

Birçok Êzdî, Kürt ve diğer halklardan yazar ve aydının; kendi bilgi ve birikimlerine göre çeşitli internet sitelerinde, haberlerde, raporlarda, dergi, kitap ve araştırmalarında Êzdî inancının içeriğinden ve Êzdîlerin yaşamından bahsettiğini görüyorum.

Ancak bana göre, bu kişilerin çoğu kendileri Êzdî olmadığı için, yaptıkları haberlerin ve eserlerin çoğu Êzdîlik ilmi açısından oldukça zayıftır. Benim "Êzdî-bilim" (Êzdînasî) anlayışıma göre

bu kişilerin bilgilerini bazı yoksul Êzdîlerin ağzından veya komşu halkların menfaatçilerinden rüşvet karşılığı aldıkları açıkça görülmektedir. Bu sebeple, kadim Kürt dininin kökenlerine tam olarak inememişlerdir. Biz Êzdîlerin sözlü geleneğinden (zargotin) anladığım kadarıyla, Êzdîlik inancının içeriği kısaca şöyledir

Êzdîlik; doğal, semavi ve bağımsız bir dindir. Êzdîler imanlarını Êzdîlik ilmi ve kelamları (qewl) ile tanırlar. Sembollerimiz, ilim ve kelamlarımız, göksel tanrılar ile doğa arasındaki bağları doğru bir şekilde ifade ederler.

Bu inanca göre; dünyanın yaratılışının başlangıcında Tanrı, Melekler, Huriler ve Periler dışında yeryüzünde ve gökyüzünde başka hiçbir canlı yoktu. Daha sonra melekler, Tanrı’nın gücü ve her birinin kendi kerâmetiyle; yer, gök, su, rüzgar, ateş, güneş, ay, yıldız, gece gibi kutsal sembolleri ve birçok canlıyı yarattıklarında, Tanrı’nın divanına dönmüş ve yerlerine bu kutsal sembollerini bırakmışlardır.

İnanç Esasları

Êzdî sözlü geleneğinde ve geleneklerinde açıkça görülür ki: Tanrı tektir, ortağı yoktur ve tüm ilahların üzerindedir. İyilik de kötülük de Tanrı’dan gelir. Kalbinde Tanrı korkusu olan ve Tanrı’nın varlığını tanıyan kişi Êzdîliği takip eder. Kim Tanrı içinse, Tanrı da onun içindir. Her kul; Tanrı, melekler ve kutsal güçlerle olan ilişkisinden bizzat sorumludur.

Dünyadaki her din ve milletin kendine has örf ve adetleri olduğu gibi, biz Êzdîlerin de birçok kutsal sembolü, ilmi, kelamı, bayramı, hakikat farzları ve ibadet (tarikat) usulleri vardır.

...