İSKAN TOLUN / Köln.

Son Makaleler:

Bu ara okuyup beğendiğim, bazen de etkisinde kaldığım ülkelerin değerli yazarları ve edebi eserlerini kısa da olsa, yorumlayıp değerlendiriyorum. Kısaca hülasa etmek gerekirse eğer, dünya edebiyatı üzerinde araştırma yapmaya çalışıyorum. Nitekim, büyülü bir sanat dalıdır edebiyat, başladı mı insan, istese de kopamıyor.

Edebiyat denince akla dil aracılığıyla; duygu, düşünce ve hayallerin estetik bir şekilde ifade edilmesi gereken şiir, roman, hikâye gibi türlerin insana iyi huy ve iyi ahlak öğreten o büyüleyici sanat dalı geliyor. Bir başka deyişle, kelimelerin gücüyle kurulan kurmaca dünyalar, toplumun yaşayan belleği ve yazın bilimi olarak insanın düşünce dünyasını derinlemesine geliştirerek vazgeçilmez bir sanat dalıdır, edebiyat.

Alman, Fransız edebiyatı derken, bu kez de İngiliz edebiyatına kısaca değinmek istiyorum. (Sırada Rus, ABD, İtalya, Yunanistan, Mısır ve Japonya gibi kalburüstü ülkeler var.) İngiliz edebiyatı, sadece İngiltere / Büyük Britanya adası ile sınırlı değildir; İngilizce konuşulan coğrafyaları da kapsayarak, edebi eserleriyle geniş bir akademik alanı temsil ettiğini de söyleyebiliriz.

İlk büyük İngiliz Destanı, Beowulf’dır. MS 700-750 yılları arasında ortaya çıktığı sanılan bu anonim eser, konusu itibarıyla İskandinavya ülkelerinden geçen pagan kültürü ve kahramanlık öykülerini anlatmaktadır. İngiliz edebiyatının kökü sayılan Beowulf destanı, eski İngilizce ile yazılmış en eski ve en köklü epik şiir olarak da kabul edildiği söyleniyor.

İngiliz edebiyatı Ortaçağ, Rönesans, Romantizm ve Viktorya dönemleri gibi tarihsel akımlar üzerinden şekillenmiş olduğunu ve Ortaçağ'dan günümüze dek, Geoffrey Chaucer'dan (1343-1400) modern yazarlara uzanan bu köklü gelenek, tiyatro, roman ve şiir alanında yığınla klasikleşmiş eserler de sunmuştur.

Dolayısıyla İngiliz edebiyatı, eski İngilizce döneminden günümüze, tiyatro, şiir ve roman türünde dünya edebiyatına yön veren W. Shakespeare, Charles Dickens, Jane Austen, Virginia Woolf ve George Orwell gibi dev isimleri barındıran, çok zengin bir birikimi de ifade ediyor. Bütün bunlardan birkaçını kısaca anlatmaya çalışacağım:

(İngiliz Edebiyatında Wigram’lar gibi değerli yazarların da olduğunu unutmadım elbette. Wigram’ların çok güzel bir eserini okumuştum: İnsanlığın Beşiği Kürdistan'da Yaşam. Söz konusu kitap bulunmuyordu ve çok aradığımı da biliyorum. Merak ediyordum ve baskısı tükenmişti. Yayınevlerinde çalışan bütün tanıdık,  dost ve arkadaşlara haber saldım. En nihayetinde elbirliğiyle, bulabildim, merak baskın gelmişti ve okuyunca da çok beğenmiştim.)

Rönesans / Elizabeth Dönemi: William Shakespeare (1564-1616). İngiliz edebiyatının en önemli figürlerinden biri olarak kabul edilen efsanevi yazarın oyunları, şiirleri, draması, komedyasıyla bütün dünya okur ve seyircilerini yüzyıllardır etkiledi diyebiliriz ve daha asırlarca da etkilemeye devam edeceğe benziyor. Soyadı, sallanan mızrak anlamına gelen değerli yazarın her eserini alıp zevkle okuyorum ve anladım ki, W. Shakespeare’i okumak bir ayrıcalıktır; okudukça daha çok okumak istiyor insan.

Modern ve Postmodern Dönemi: George Orwell (1903-1950). Aslında, Hindistan doğumlu bir İngiliz yazardır George Orwell ve gerçek adı Eric Arthur Blair’dir. Asıl mesleği de: Polis. George Orwell, gençlik yıllarında Hindistan İmparatorluk Polisi olarak  (1922-1927) çok ciddi bir görevi deruhte etmişti. Ancak imparatorluğun ve yönetiminin iç yüzünü görünce de istifa etmişti, dürüst insan. Hindistan’da doğan ve İngiltere’de yaşama veda eden değerli George Orwell’in külliyatını devirmek üzereyim.

Distopik eserleri ve müthiş hayal gücüyle tanınmış değerli yazar, hâlâ çok konuşuluyor; özellikle de 1984 adlı bilim kurgu romanıyla. Söz konusu eser, modern dünyayı protesto eden bir roman olarak değerlendiriliyor ve böylece derin tartışmaları da beraberinde getiriyor. Kitap 1948 yılında yazılmıştır ve çok ilginçtir, rakamların (4 ile 8) yerlerini değiştirerek geleceği işaret etmiştir, âdeta.

George Orwell, kaleme aldığı bu meşhur romanında, halkın sürekli izlendiği totaliter bir yönetimi anlatırken, günümüz teknolojisini, neredeyse bir asır önce görmüş, keşfetmiş gibidir.

Ve aynı yazarın Hayvan Çiftliği adlı romanı da bir o kadar enteresandır. İkinci Dünya Savaşı’nın sonlarına doğru betimlediği Hayvan Çiftliği adlı romanı, Stalin rejimine karşı sert bir taşlama iddiası tartışmasını da beraberinde getirmiştir.

Günümüzde de, Harry Potter serileri ile ortalığı kasıp kavuran, müthiş bir hayal gücüne malik olan bir başka İngiliz yazar: Bayan, Joanne K. Rowling. (1965 doğumlu, 61 yaşında) Değerli bayan yazarın betimlemiş olduğu bu Çocuk / Genç roman serileri, sinemaya uyarlanmanın yanı sıra, seksen beş dile de çevrilmiş ve dünya çapında altı yüz milyonu aşkın kopi satmıştır, bugüne kadar.

Serinin ilk romanı Harry Potter ve Felsefe Taşının (1997) yayımlanmasından bu yana kitaplar dünya çapında büyük bir popülerlik kazanmıştır. Büyük bir üne kavuşmuş olan İngiliz bayan yazar Joanne K. Rowling'e göre, romanın ana teması ölüm ve yaşamdır. Diğer başlıca temalar ise önyargı, yozlaşma, çılgınlık vs…

Olumlu eleştiriler alan bu roman serileri, çocukların yanı sıra geniş bir yetişkin kitlenin de ilgisini çekmiştir (Oğlum, bütün serilerini -Almanca versiyonu- zevkle okuyor ve geçenlerde, bende merak edip Harry Potter ve melez prens adlı roman serisinin Türkçe versiyonunu bulup okudum) ve genç yetişkin edebiyatının temel taşlarından biri olarak da kabul edilmiş bir vaziyettedir şimdi…

(Bu arada, unutmadan söyleyeyim: İngiliz halkının yabancılara / turistlere karşı çok samimi ve dostane bir yaklaşım içinde olduğunu da ifade etmek isterim. Londra'da adres sorarken, tarif etmekten ziyade, adrese teslim, kılavuzluk ettiklerine defalarca, bizzat tanık olmuşluğum vardır.)

Savaşlarda ölen çocuklarla birlikte dağlanan yüreğimiz, bu kez de okullara yapılan saldırılarla yandı, kül oldu. Ölenlere rahmet, yaralılara da acil şifalar diliyorum!.. Umarım asla, bir daha, hiçbir zaman ve hiçbir yerde böylesi vahim olaylar yaşanmaz artık. Bu makaleyi Maraş ve Siverek’te saldırıya maruz kalan okul çocuklarına / gençlerine ithaf ediyorum!..