Yeni Hollanda hükümeti Pazartesi günü yemin ederek göreve başladı. 38 yaşındaki merkez siyasetçi Rob Jetten, ülkenin şimdiye kadarki en genç ve açık kimliğiyle eşcinsel olan ilk başbakanı oldu.

Jetten ve kabinesi, Lahey'deki Huis Ten Bosch Sarayı'nda, Kral Willem-Alexander huzurunda yemin etti.

Jetten, Ekim ayında yapılan seçimlerde sürpriz bir zafer elde ederek, aşırı sağcı Özgürlük Partisi (PVV) lideri ve İslam karşıtı çıkışlarıyla tanınan siyasetçi Geert Wilders'i geride bırakmıştı. Erken seçim, PVV'nin Hollanda tarihinin son dönemdeki en sağcı hükümeti olarak nitelenen ve yalnızca 11 ay görevde kalan önceki koalisyondan çekilmesi sonrası ilan edilmişti.

Seçim zaferinin ardından Jetten, "Ülkeniz için pozitif bir mesajla kampanya yürütürseniz popülist hareketleri yenmek mümkündür" açıklamasında bulunmuştu. Seçim kampanyasında Hollanda'yı "Avrupa'nın kalbine geri getirmek" istediğini belirten Jetten, "Avrupa'da iş birliği olmadan biz hiçbir şeyiz" ifadelerini kullanmıştı

Jetten'in partisi Demokratlar 66 (D66), merkez sağ çizgideki Hristiyan Demokratik Çağrı (CDA) ve liberal çizgideki Özgürlük ve Demokrasi için Halk Partisi (VVD) ile koalisyon kurdu. Ancak üç parti toplamda 66 sandalyede kalarak parlamentoda çoğunluk için gereken sayının dokuz sandalye gerisinde kaldı.

Hollanda Başbakanı Rob Jetten (solda) ve Kral Willem-Alexander (sağda)Fotoğraf: Koen van Weel/ANP/AFP

Jetten, başlangıçta sol eğilimli GroenLinks–PvdA ile daha geniş tabanlı bir koalisyon kurmaya sıcak bakıyordu. Ancak bu seçenek, VVD lideri Dilan Yeşilgöz-Zegerius tarafından kesin şekilde reddedildi.

Partiler azınlık hükümeti için koalisyonu 117 günde kurmayı başardı. Bu süre, bir önceki hükümetin kurulması için gereken 223 güne kıyasla oldukça kısa oldu.

Dilan Yeşilgöz Başbakan Yardımcısı ve Savunma Bakanı

Hollanda'nın yeni Başbakan Yardımcısı ve Savunma Bakanı,  VVD lideri Dilan Yeşilgöz-Zegerius oldu.

Yeşilgöz bu rolleri üstleneceğini 5 Şubat'ta X hesabından yaptığı paylaşım ile duyurmuştu. Geçmişte Ekonomiden Sorumlu Devlet Bakanı, daha sonra da Adalet ve Güvenlik Bakanı olarak görev yapan Yeşilgöz, 2023'te partisi VVD'nin lideri seçilmişti.

Ankara doğumlu Dilan Yeşilgöz Hollanda'nın yeni Başbakan Yardımcısı ve Savunma Bakanı oldu  Fotoğraf: Jeroen Jumelet/ANP/AFP

1977 Ankara doğumlu siyasetçi, 12 Eylül 1980 darbesi nedeniyle Türkiye'den Hollanda'ya iltica eden bir ailenin çocuğu.

Yeni hükümetten Ukrayna'ya tam destek sözü

Ocak ayında yayımlanan ortak bildiride üç parti, Ukrayna'ya tam destek sözü verdi ve ülkenin NATO harcama taahhütlerine bağlı kalacağını açıkladı.

Yeni hükümet, bir öncekine kıyasla daha az sağda konumlanmış olsa da, Leiden Üniversitesi siyaset profesörü Sarah de Lange'a göre hâlâ "sağ kanat imzası" taşıyor. "Koalisyon, yapmak istediği yatırımları finanse etmek için bütçe açığı vermek yerine bütçe kesintilerini tercih etti" diyen De Lange, ayrıca yeni hükümetin göç planları ile önceki hükümetin planları arasında "kayda değer bir süreklilik" bulunduğunu belirtti.

Partiler, aile birleşimi kurallarının sıkılaştırılması gibi önlemleri de içeren göçle mücadele politikasını sürdürme sözü vermiş bulunuyor.

Koalisyon ayrıca, savunma ve askeri yatırımları finanse etmek amacıyla işsizlik maaşı da dahil olmak üzere sosyal yardımlarda kesintiye gitmeyi planlıyor.

Wilders dışarıda kaldı yine de aşırı sağ güçlü

Azınlık hükümeti, ihtiyaç duyacağı yasaları geçirebilmek için muhalefet partilerinin desteğini aramak zorunda. De Lange'a göre bu yüzden, "kapsamlı reformların parlamentodan geçirilmesi normalden daha uzun sürebilir".

Kasım 2023'teki sürpriz seçim zaferiyle Avrupa siyasetinde büyük yankı uyandıran Wilders ise geçen yılki erken seçimlerde ciddi oy kaybı yaşadı. PVV, 2023'teki 37 sandalyeden 26 sandalyeye geriledi. Bu düşüş, geniş kesimlerce etkisiz bir kampanya yürütülmesine bağlandı.

PVV seçimleri ikinci sırada tamamlasa da, koalisyonu oluşturan tüm partiler Wilders ile çalışmayı reddetmişti. Bu durum Wilders'ı siyasi sürecin dışında bıraktı.

Bununla birlikte, Avrupa'nın beşinci büyük ekonomisinde diğer aşırı sağ partiler de yükseliş kaydetti. 28 yaşındaki Lidewij de Vos liderliğindeki Forum for Democracy, göç ve AB karşıtı mesajlarla 2025 seçimlerinde dört sandalye kazandı. Sert sağcı JA21 partisi de sekiz sandalye elde etti.