Celal Hoca / Amed

Her tarihsel yapı, önce düşüncede doğar.

Her devrim, önce zihniyet dünyasında şekillenir.

Toplumsal kırılmaların arkasında ise çoğu zaman uzun süre biriken sosyolojik, siyasal ve felsefi hazırlıklar vardır.

178U Fransız Burjuva Devrimi de böyledir. Devrim yalnızca Bastille’in yıkılması değildir; ondan önce şekillenen bir siyasal aklın tarih sahnesine çıkışıdır. Fransız merkeziyetçiliğinin ve modern ulus-devlet anlayışının düşünsel temellerini oluşturan isimlerden biri Kardinal Richelieu’dür. Richelieu’nün geliştirdiği devlet aklı; parçalı feodal yapıları tasfiye eden, merkezi pazarı güçlendiren ve etnik ulus milliyetçiliği temelinde bir siyasal egemenlik yaratan anlayışın öncüllerinden biri olmuştur.

Bu düşünce zamanla Avrupa’daki burjuva devrimlerinin temel siyasal felsefesi hâline geldi. Ulusal pazar ile ulusal kimlik birbirine bağlandı.

Devlet, ulus ve sermaye aynı tarihsel eksende buluştu.

20. yüzyılda ise Sovyet Devrimi farklı bir tarihsel kapı açtı. Ezilen halklara sömürgeciliğe karşı bağımsızlık düşüncesini aşıladı.

Ulusal kurtuluş fikri, yalnızca Avrupa merkezli bir mesele olmaktan çıktı; Asya, Afrika ve Ortadoğu halklarının da tarihsel yönelimi hâline geldi.

Vietnam Halk Kurtuluş Savaşı bu açıdan yeni bir paradigmanın sembolüydü.

Gerilla savaşıyla sömürgeci güçlere karşı direnilebileceği, ezilen ulusların kendi kaderini belirleyebileceği düşüncesi dünya halkları üzerinde büyük etki yarattı. Bu mücadele yalnızca askeri değil; aynı zamanda psikolojik, sosyolojik ve ideolojik bir umut kaynağı oldu.

Kürt hareketleri de bu tarihsel atmosfer içinde ortaya çıktı. Ulusal kurtuluş düşüncesinden beslendi.

Sömürgeciliğe karşı direnişi temel alan birçok yapı gelişti. Bunların içinde PKK, uzun süreli halk savaşı stratejisini benimseyerek öne çıktı.

Ancak karşısındaki güç sıradan bir devlet değildi.

Türkiye; NATO üyesi, uluslararası hegemonya tarafından desteklenen ve Asya ile Avrupa arasındaki stratejik hatta bölgesel jandarmalık rolü üstlenen bir devletti. Böyle bir güçle yürütülen savaş, on binlerce insanın yaşamına mal oldu. Büyük bedeller ödendi. Büyük acılar yaşandı.

Fakat tarihsel süreç içerisinde, hareketin önemli kazanımlar elde ettiği kimi dönemlerde,

“kurucu önderlik” olarak sunulan ve zamanla ikonlaştırılan liderlik anlayışının müdahaleleriyle geri çekilişler yaşandı. Hareketin kolektif potansiyeli daraltıldı. Toplumsal enerji merkezileştirildi. Siyasal alan, tek merkezli bir iradeye bağımlı hâle getirildi.

Bu süreçte yalnızca siyasal değil, aynı zamanda psikolojik bir rejim oluştu. Kuşku üzerine kurulu bir iç mekanizma geliştirildi.

Sürekli komplo korkusu üreten, herkesi potansiyel tehdit gören bir anlayış hâkim oldu.

Gerilla alanlarında ve örgütsel yapılarda ağır tasfiyeler yaşandı.

Birçok insana, Türkiye’nin işkence yöntemlerini aşan sert uygulamalar dayatıldı. Böylece özgürlük söylemi ile otoriter pratikler arasında derin bir çelişki ortaya çıktı.

Zamanla bu yapı, ülkesi olmayan bir halk adına konuşan; fakat Ortadoğu tipi merkezi bir liderlik kültü oluşturan bir siyasal modele dönüştü.

Yakalanma süreci sonrasında ise yeni bir dönem başladı.

Devletle kurulan ilişkiler çerçevesinde geliştirilen politikalar, Kürt ulusal mücadelesinin yönünü ciddi biçimde etkiledi. Sahadaki politik aktörlerle birlikte hareket edilerek Türkiye’nin yalnızca Kuzey Kürdistan’da değil, Güney Kürdistan’da da etkisini artıran bir süreç gelişti.

Bölgesel müdahaleler fiili işgal alanlarına dönüştü.

Rojava süreci ise tarihsel açıdan en kritik eşiklerden biri oldu.

Ortaya çıkan büyük toplumsal ve siyasal enerji, yanlış stratejiler ve dar örgütsel hesaplarla zayıflatıldı. Kürdistan adına oluşan birçok değer yozlaştırıldı; içi boşaltıldı; işlevsiz hâle getirildi.

Toplumculuk adı altında geliştirilen bazı yaklaşımlar ise Kürt ulusal gerçekliğini geri plana itti. Ulusal kimliği zayıflatan, halkın tarihsel hafızasını flu hâle getiren ve sistemi doğrudan karşısına almak yerine onunla uyumlu hâle gelen bir çizgi ortaya çıktı. Bu durum, Kürdistan halkı açısından ciddi tarihsel riskler doğurdu.

Fakat tarih diyalektiktir.

Her düşünce, kendi doğasıyla çelişmeye başladığında karşıtını üretir. Toplumlar, baskılanan ihtiyaçlarını başka biçimlerde yeniden ortaya koyar.

Bugün Kürdistan’da gelişen yeni ulusal ruh da böylesi bir tarihsel arayışın sonucudur. Dört parçada ortak bir Kürdistani bilinç oluşmaktadır.

Ulusal birlik düşüncesi giderek daha güçlü biçimde toplumsal karşılık bulmaktadır.

Rojava’da bu ruh önemli ölçüde pratikleşti.

Amedspor etrafında gelişen sahiplenme ise yalnızca sportif bir destek değil; kimliksel ve