ABD’nin İran Özel Temsilcisi Steve Witkoff, Cenevre’de İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile doğrudan görüştü. Taraflar genellikle arabulucular üzerinden temas kurarken, bu doğrudan görüşme diplomatik açıdan kritik bir eşik olarak değerlendiriliyor. Ancak müzakerelere yakın kaynaklara göre, taraflar arasında hâlâ “büyük görüş ayrılıkları” bulunuyor.

İran: “Anlaşma mümkün”

İran lideri Ayetullah Ali Hamaney’in siyasi danışmanı ve Savunma Konseyi Sekreteri Ali Şemhani, nükleer silah üretmeme konusunda bir anlaşmanın “derhal mümkün” olduğunu söyledi. Şemhani, nükleer silah üretmemenin Hamaney’in fetvası ve İran’ın savunma doktriniyle uyumlu olduğunu vurgulayarak, Erakçi’nin anlaşma için “yeterli yetkiye ve desteğe sahip olduğunu” belirtti.

Axios’un ABD’li yetkililere dayandırdığı haberine göre İran’daki siyasi liderlik, bir anlaşma taslağını onayladı. Ancak en büyük engel, İran’ın kendi topraklarında uranyum zenginleştirmeye devam etme talebi.

Washington’un şartları ağır

Cenevre görüşmelerine dair bilgi sahibi kaynaklar, Amerikalıların “kalıcı ve süresiz” bir anlaşma istediğini aktarıyor. ABD’nin ayrıca İran’daki tüm zenginleştirilmiş uranyumun ülke dışına çıkarılmasını talep ettiği belirtiliyor.

Trump’ın, İran’da yalnızca “sembolik düzeyde” bir zenginleştirme faaliyetini kabul edebileceği ihtimali masada. Ancak bölgedeki yetkililer, Tahran’ın Washington’un şartlarını bütünüyle kabul etmeye hazır olup olmadığı konusunda şüpheli.

Müzakerelere yakın bir kaynak, “İyi görünmüyor, özellikle anlaşmaya varma ihtimali” derken, ilk turun ardından tarafların istişare için çekilmesinin “nükleer dosyada ciddi zorluklar bulunduğunu” gösterdiğini ifade etti.

Askerî seçenek masada

Axios’a göre arabulucular İran’a anlaşma için yoğun baskı uyguluyor. Umman, Katar, Mısır ve Türkiye, İran ile olası bir savaşın patlak vermesini önlemeye çalışıyor.

Cenevre turunun, diplomatik bir atılım için “son şans” olabileceği belirtiliyor. Görüşmelerin ardından Witkoff ve Jared Kushner’in Trump’a sunacağı değerlendirme belirleyici olacak. Trump’ın yarın, ya müzakerelerin devamına ya da askerî seçeneklerin devreye alınmasına karar vermesi bekleniyor.

Sahadaki tablo

Wall Street Journal’a göre İran, Haziran ayındaki saldırıların ardından uranyum zenginleştirme faaliyetlerinde “fiilî bir askıya alma” aşamasında. İran’ın hedef alınan tesislerin altında gömülü kalan zenginleştirilmiş uranyumu geri çıkarmaya çalışmadığı belirtiliyor.

Uydu görüntülerinde Fordo ve Natanz tesislerinde hareketlilik tespit edilmezken, yalnızca İsfahan sahasında sınırlı faaliyet gözlemlendiği ifade ediliyor.

Umman’dan “ilerleme” mesajı

Umman Dışişleri Bakanı, ABD ile İran arasındaki görüşmelerde “önemli ilerleme” kaydedildiğini belirterek müzakerelerin bir gün sonra sonlandırıldığını açıkladı. Tarafların başkentlerinde istişarelerde bulunduktan sonra kısa süre içinde yeniden bir araya geleceği duyuruldu.

Teknik düzeydeki görüşmelerin önümüzdeki hafta Viyana’da yapılması planlanıyor. Umman, müzakerecilere, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’na ve ev sahibi İsviçre hükümetine teşekkür etti.