11 Haziran 2026’da ABD’nin Houston kentinde düzenlenen “3+1 Doğu Akdeniz Enerji Bakanlar Diyaloğu” toplantısının ardından taraflar, Doğu Akdeniz Enerji Merkezi’nin (Eastern Mediterranean Energy Center – EMEC) kurulmasını öngören bir Niyet Beyannamesi (Declaration of Intent) imzaladı.

Beyannameye ABD Enerji Bakanı Chris Wright, Güney Kıbrıs Enerji, Ticaret ve Sanayi Bakanı Michael Damianos, Yunanistan Çevre ve Enerji Bakanı Stavros Papastavrou, İsrail’in Washington Büyükelçisi Yechiel Leiter ve Rice Üniversitesi Rektörü Reginald DesRoches imza attı. Resmi imza programı, üniversite kampüsündeki Baker Kamu Politikası Enstitüsü’ne bağlı James A. Baker III Hall’da gerçekleştirildi.

Merkezin Kapsamı ve Çalışma Alanları

Merkez, hükümetler, sanayi kuruluşları ve akademi arasında kalıcı bir işbirliği platformu olarak konumlandırılıyor. ABD Enerji Bakanlığı’nın açıklamasına göre ortaklık; doğal gaz geliştirme, ABD sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) altyapısı, enerji taşıma ağları, elektrik şebekesi güvenilirliği, kritik altyapı dayanıklılığı ve yeni teknolojiler gibi öncelikli alanları kapsayacak.
Merkez ayrıca bilimsel ve teknik değişimleri, ortak araştırma projelerini, işgücü geliştirme girişimlerini ve sanayi paydaşlarıyla işbirliğini kolaylaştıracak. Bakan Wright, ABD’nin halihazırda dünyanın en büyük petrol ve doğal gaz üreticisi ve en büyük LNG ihracatçısı olduğunu belirterek, merkezin enerji bolluğu, ekonomik refah ve bölgesel istikrar hedeflerini desteklediğini ifade etti.
Houston’un merkez konumu olarak seçilmesi, Doğu Akdeniz ülkelerinin yetkililerini ABD enerji sektörü ve teknik uzmanlığıyla bir araya getirme amacını taşıyor. Taraflar, önümüzdeki aylarda enerji güvenliği, açık deniz doğal gaz geliştirme, altyapı, inovasyon ve araştırma alanlarında hedef ve eylemleri belirleyecek bir yol haritası hazırlamak üzere bir dizi çalışma grubu toplantısına başlayacak.

Yasal Zemin: 2019 Tarihli EastMed Yasası

Anlaşma, 2019’da ABD Kongresi tarafından çıkarılan Doğu Akdeniz Güvenlik ve Enerji Ortaklığı Yasası’na (Eastern Mediterranean Security and Energy Partnership Act) dayanıyor. Söz konusu yasa, ABD Dışişleri Bakanlığı’na Yunanistan, Güney Kıbrıs ve İsrail ile enerji işbirliği anlaşmaları yapma yetkisi tanımış; Enerji Bakanlığı’na ise ABD topraklarında ortak bir enerji merkezi kurma görevi vermişti.

Yasanın temel hedeflerinden biri, ABD’nin bölgedeki müttefikleriyle enerji bağlarını güçlendirerek Rusya ve Çin’in bölgedeki etkisini dengelemekti. Güney Kıbrıs Enerji Bakanı Damianos, merkezin 2019’da “sadece bir fikir” olarak başladığını ve aradan geçen sürede gerçeğe dönüştüğünü belirtti. Bir önceki bakanlar toplantısı Kasım 2025’te Atina’da yapılmıştı.
Toplantıda ayrıca Kıbrıs, Yunanistan ve İsrail’i birbirine bağlayan bölgesel enerji ve altyapı projelerine dikkat çekildi. Tarafların, ekonomik dayanıklılığa katkı sağlayacağını belirttikleri Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru’na (IMEC) özel olarak atıfta bulunulduğu, siber güvenlik ve kritik altyapıların fiziki korunması için bir çalışma grubu kurulmasının kararlaştırıldığı bildirildi. Bir sonraki bakanlar toplantısının İsrail’de yapılması planlanıyor.

Türkiye’nin Konumu ve Tepkisi

Girişim, Doğu Akdeniz’de Türkiye’nin dışında şekillenen Güney Kıbrıs-Yunanistan-İsrail-ABD enerji ekseninin yeni kurumsal ayağı olarak değerlendiriliyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, son grup konuşmasında Doğu Akdeniz ile ilgili sert mesajlar vermişti:

“Şimdi Akdeniz’de, özellikle de Kıbrıs Adası’nda bir fitne ateşinin yakılmak istendiğini görüyoruz ve gelişmeleri de çok yakından takip ediyoruz. İhtirasları cüsselerini fazlasıyla aşan bazı ufak tefek yapılar, İsrail’in fitne kayığına binmişler, Siyonizm’in taşeronluğunu üstlenmişler; güya Doğu Akdeniz’de birtakım ham hayallerin peşine düşmüşler. Çok açık söylüyorum: Kimse macera peşinde koşmasın. Kimse Siyonist katliam şebekesinin kuyruğuna takılmasın. Eğer Doğu Akdeniz’de Türkiye’nin ve Kıbrıs Türkü’nün hak ve hukukuna kastedilirse bilinmesini isterim ki cevabımız çok net olur, çok da sert olur.”

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da daha önceki açıklamalarında bu tür yapılanmaların bölgesel barışı gölgelediğini öne sürmüş, Güney Kıbrıs’ın bölgedeki askeri işbirliklerine ilişkin eleştirilerde bulunmuştu. Türk kamuoyunda, merkezin duyurulduğu tarihin Türkiye’nin Akdeniz’de yürüttüğü askeri tatbikat dönemine denk gelmesi de dikkat çekti.

Sıradaki Adımlar
Dört ülke, ortak ilgi alanlarındaki hedeflerin ve somut eylemlerin kaydedileceği bir işbirliği yol haritasının bu yıl içinde onaylanması konusunda uzlaştı. Çalışma gruplarının toplanmaya başlamasının ardından bir sonraki bakanlar düzeyindeki toplantı İsrail’de gerçekleştirilecek.

Serbestiyet