Suriye yönetimine bağlı güçlerin, uzun süredir Kürt liderliğindeki Demokratik Suriye Güçleri’nin (DSG) kontrolünde bulunan kuzeydoğu Suriye’ye ilerlemesi, Irak’ta ciddi güvenlik kaygılarına yol açtı. Gelişmeler, Irak’ın batı sınırındaki statükoyu sarsarken, Bağdat’ın güvenlik hesaplarını da yeniden şekillendirdi.
Iraklı yetkililer yüksek alarm durumuna geçerken, yerel medyada yükselen mezhepçi söylemler, Suriye’de oluşabilecek bir güvenlik boşluğunun IŞİD’in yeniden güç kazanmasına neden olabileceği endişesini artırdı.
Bölgesel diplomasi hız kazandı
Aylar süren gerginliğin ardından Şam yönetiminin DSG’ye yönelik askeri harekâtı, yoğun bir bölgesel diplomasi trafiğini de beraberinde getirdi. Bu kapsamda Irak Kürdistan Bölgesi’ndeki Kürt liderler öne çıktı.
Suriye ordusunun DSG kontrolündeki bölgelere ilerlemesi üzerine, Başkan Mesud Barzani, 17 Ocak’ta Erbil’de ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack ve DSG Genel Komutanı Mazlum Abdi ile bir araya geldi. Görüşmelerin, tansiyonu düşürmeyi ve Mart 2025’te gündeme gelen ancak tıkanan entegrasyon çerçevesini yeniden canlandırmayı hedeflediği belirtildi.
Ancak Barrack’ın arabuluculuğunda Abdi ile Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed el-Şara arasında yapılan sonraki temaslar sonuçsuz kaldı. Taraflar karşılıklı olarak ateşkes ihlali suçlamalarında bulunurken, sahadaki çatışmalar da tırmandı.
Deyrezzor ve sınır hattı endişesi
DSG’nin 18 Ocak’ta Deyrezzor’dan çekilmesi, Irak kamuoyunda endişeleri daha da artırdı. Iraklı gözlemciler, sınır hattında geniş alanların belirsiz bir güvenlik boşluğuna sürüklendiğini savunuyor.
Gelişmeler üzerine Iraklı Şii din adamı ve siyasetçi Mukteda es-Sadr, Şam’a bağlı güçleri “terörist” olarak niteleyen bir dizi açıklama yaptı. Sadr, Irak sınır güvenlik güçleriyle doğrudan temas halinde olduğunu ve “hazır durumda” olmaları gerektiğini söyledi.
Irak sosyal medyasında yayılan bir videoda, Sadr’ın Irak Genelkurmay Başkanı ile telefon görüşmesi yaptığı ve “bir asker gibi” destek vermeye hazır olduğunu söylediği öne sürüldü.
IŞİD kampları korkusu
Çatışmalar sırasında DSG’nin kontrolündeki IŞİD kamplarının terk edildiğine dair iddialar, Irak’taki kaygıları daha da artırdı. Irak medyasında yayılan bazı görüntülerde, çoğunluğu IŞİD bağlantılı kadın ve çocukların tutulduğu Hol Kampı’ndan toplu kaçış yaşandığı öne sürüldü. Ancak bu görüntülerin doğruluğu daha sonra tartışmalı hale geldi.
DSG’nin Hol ve Şeddadi’den çekildiğini doğrulamasıyla birlikte, Irak sosyal medyasında “kıyamet senaryoları” dolaşıma girdi. Bazı paylaşımlarda, binlerce IŞİD mensubunun ya serbest bırakıldığı ya da Kürt güçlerin çekilmesiyle kaçtığı iddia edildi.
Sadr da bu iddialara atıfta bulunarak, Suriye’deki “aşırılık yanlılarının hapishaneleri açtığını” öne sürdü ve Suriye yönetiminden IŞİD bağlantılı Iraklı tutukluların Bağdat’a teslim edilmesini istedi.
Devlete bağlı El-Irakiyye televizyonu ise, Şara’ya bağlı güçlerin yalnızca “bayrak değiştirdiğini”, ancak “IŞİD zihniyeti ve yöntemlerini” koruduğunu ima eden görüntüler yayımladı.
Sessizlik ve perde arkası panik
Irak’taki Şii siyasi liderliğin genel olarak sessiz kalması dikkat çekerken, analistler perde arkasında ciddi bir panik yaşandığını savunuyor. Iraklı analist Lawk Gafuri’ye göre, yıllardır Suriye’nin kuzeydoğusunda Kürtlerin yürüttüğü sınır yönetimi, istikrar ve IŞİD’le mücadele mimarisi hızla dağılıyor.
Irak Kürt analist Muhammed A. Salih ise, Irak’taki Kürt ve Şii siyasi çevrelerin Şam’ın son hamlelerini, “IŞİD ve Sünni cihatçı aşırılığın bilinçli şekilde güçlendirilmesi” olarak algıladığını ifade etti.
Arka plan
DSG, Suriye iç savaşı sırasında kuruldu ve ABD’nin desteğiyle IŞİD’e karşı mücadelede kilit rol oynadı. Ancak Washington’un bu desteği büyük ölçüde, DSG’nin IŞİD mensuplarının tutulduğu cezaevleri ve kampları kontrol etmesine dayanıyordu.
ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack’ın 20 Aralık’ta yaptığı açıklamada, Suriye Kürtleri için “birleşik bir Suriye devleti içinde tam entegrasyonun en iyi seçenek” olarak tanımlanması, Washington’un Kürt özerkliğine desteğini geri çektiği yönünde yorumlandı.
Uzmanlara göre, sahadaki bu hızlı değişim hem Irak hem de bölge genelinde güvenlik dengelerini derinden etkileme potansiyeli taşıyor.
Kaynak: Nerina Azad