ABD’nin Suriye’de “yeni dönem” söylemiyle Şam yönetimine yönelmesi tartışılırken, uzmanlar Washington’un Kürt müttefiklerinden uzaklaşmasının uzun vadede güvenlik risklerini artırabileceği uyarısında bulunuyor. Analizlere göre Kürt güçleri, yıllardır IŞİD’in yeniden güç kazanmasını engelleyen en kritik yerel aktör konumundaydı.
ABD yönetimi, geçiş sürecini yöneten Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed el-Şara liderliğinde “Yeni Suriye” yaklaşımını desteklerken, kuzeydoğuda görev yapan güvenlik aktörleri sahadaki belirsizliğin arttığını belirtiyor. Uzmanlara göre Washington’un Kürt ortaklarıyla ilişkisini zayıflatması, terör tehdidini azaltmak yerine yeniden canlandırma riski taşıyor.
IŞİD tutukluları krizi büyüyor
ABD Kongresi’nde yapılan bir oturumda Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi Başkanı Brian Mast, istikrarsızlık nedeniyle yaklaşık 7 bin IŞİD mensubunun Suriye’deki gözaltı tesislerinden Irak’a acil şekilde taşındığını açıkladı. Bu gelişme, yıllar içinde kurulan güvenlik sisteminin zayıfladığına işaret eden önemli göstergelerden biri olarak değerlendiriliyor.
Uzmanlara göre ABD hava gücü tek başına yeterli değil. Sahada istihbarat toplamak, yerel ağlarla temas kurmak ve binlerce IŞİD tutuklusunu korumak insan gücü gerektiriyor. Bu rolü ise uzun süre Kürt güçleri üstlendi.
Kürt ortaklığı neden kritik?
ABD-Kürt iş birliği, Washington’un büyük askeri kayıplar vermeden IŞİD’i yenebilmesini sağladı. Kürt savaşçıların ağır kayıplar pahasına yürüttüğü mücadele, bölgesel istikrarın temel unsurlarından biri haline geldi.
Ancak Washington’un güvenlik sorumluluğunu hızla Şam’a devretmeye çalışmasının Kürt güçlerini zor bir ikilemle karşı karşıya bıraktığı belirtiliyor. Analizlere göre bir Kürt savaşçının IŞİD hapishanesini korumak ile kendi ailesini korumak arasında seçim yapmak zorunda kalması, güvenlik zincirinin kırılacağı an olabilir.
Hapishaneler IŞİD için “insan kaynağı”
Politika yapıcılar için gözaltı kampları idari bir sorun gibi görünse de, IŞİD açısından bu tesisler potansiyel bir kadro havuzu anlamına geliyor. Kaçan her deneyimli militanın yeni nesil radikalleri eğitebilecek bir “çarpan etkisi” yaratacağı vurgulanıyor.
Uzmanlar, mevcut koşulların 2011’de ABD’nin Irak’tan çekilmesi sonrası oluşan boşluğa benzediğini belirtiyor. O dönemde boşalan hapishaneler ve parçalanan milis yapıları, IŞİD’in yükselişine zemin hazırlamıştı.
Alternatif ne?
Analizlere göre çözüm büyük çaplı askeri konuşlanma değil, sınırlı ama sürdürülebilir bir ABD varlığının devamı olabilir. Bu kapsamda:
- Kürt öncülüğündeki güvenlik güçlerine destek
- Gözaltı operasyonlarının finansmanı
- Suriye geçiş sürecinde azınlıkların korunması için diplomatik baskı
önemli görülüyor.
Sonuç olarak uzmanlara göre ABD’nin Kürt ortaklarından uzaklaşması Suriye’deki savaşı bitirmeyecek; aksine kaostan beslenen radikal örgütler için yeni fırsatlar yaratabilecek. Washington’un bugün atacağı adımların, gelecekteki güvenlik ortamını belirleyeceği değerlendiriliyor.
Nerina Azad