ABD’nin 13 Nisan’da başlattığı ve İran bağlantılı gemilerin Hürmüz Boğazı’ndaki ana güzergâhları kullanmasını engelleyen ablukanın ardından, Tahran yönetimi yeni ticaret yolları geliştirmeye çalışıyor. Bu kapsamda Irak’ın güneyindeki Umm Kasr Limanı'nın İran’a yönelik yük taşımacılığında önemli bir alternatif merkez olarak öne çıktığı bildirildi.
Ticaret kaynaklarının aktardığına göre, Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki limanlardan İran’a gönderilmek istenen bazı yükler, İran bayrağı taşımayan gemiler aracılığıyla önce Umm Kasr’a ulaştırılıyor. Buradan ise kara veya deniz yoluyla İran’a sevk ediliyor.
Umman rotası yavaşladı
Ablukanın ilk döneminde İran ticaretinin önemli bir kısmı, Umman’ın Musandam Yarımadası’ndaki Hasab Limanı üzerinden yürütülüyordu. Ancak artan talep nedeniyle limanda yoğunluk oluştuğu, yükleme ve transfer sürelerinin uzadığı, maliyetlerin ise yükseldiği belirtiliyor.
Kaynaklara göre Umman son haftalarda bazı yük grupları için yeni ücretlendirmeler de uygulamaya başladı. Özellikle araç sevkiyatlarında yükün değeri üzerinden ek maliyetler getirildiği ifade edildi.
Yeni güzergâh nasıl işliyor?
İran’a gönderilen araçlar ve bazı ticari yükler, BAE limanlarından Umm Kasr’a taşındıktan sonra iki farklı rota izliyor.
Kara yolunda yükler, Umm Kasr’dan Basra’ya, ardından İran sınırındaki Şelemçe Kapısı üzerinden Huzistan eyaletine ulaştırılıyor.
Deniz yolunda ise gemiler Şattülarap (İran’daki adıyla Arvand Rud) üzerinden Hürremşehr limanına yönlendiriliyor. Bazı yüklerin ayrıca Hor Abdullah su yolu üzerinden İran’ın güney limanlarına sevk edildiği belirtiliyor.
Huzistan’a sevkiyatlar başladı
İranlı yetkililer daha önce de Umm Kasr güzergâhına işaret etmişti. Huzistan Eyaleti Ekonomik İşlerden Sorumlu Vali Yardımcısı Cevad Kazımnasab el-Baci, mayıs ayında yaptığı açıklamada temel tüketim malları ve yardım malzemelerinin Umm Kasr üzerinden İran’a girişine yönelik anlaşmalar yapıldığını duyurmuştu.
Güvenlik riskleri sürüyor
Ancak yeni rota da risklerden tamamen arınmış değil. İran Devrim Muhafızları Donanması'nın kısa süre önce Umm Kasr açıklarında “Amerikan-İsrail bağlantılı” olduğunu öne sürdüğü bir ticari gemiyi hedef aldığı bildirildi. Tahran, saldırının ABD’nin İran’a ait Lian Star gemisine yönelik operasyonuna misilleme olduğunu açıklamıştı.
Uzmanlara göre yaşanan olay, Irak üzerinden oluşturulan alternatif ticaret koridorlarının da bölgedeki askeri ve güvenlik gerilimlerinden etkilenebileceğini gösteriyor.
Buna rağmen İran’ın geleneksel deniz ticaret yolları üzerindeki baskı arttıkça, daha maliyetli ve karmaşık güzergâhların Tahran açısından giderek daha önemli hale geldiği değerlendiriliyor.