Erbil’de gerçekleştirilen bir belgesel gösterimi, Irak’ta Şii Kürt bir azınlık olan Feyli Kürtlere yönelik baskı ve zulmü yeniden gündeme taşıdı. On yılı aşkın süre önce soykırım olarak tanınmasına rağmen, Feyli Kürtler için öngörülen temel tazminat ve hak iadesi adımlarının büyük bölümünün hâlâ uygulanmadığına dikkat çekildi.
Geçtiğimiz ay prömiyeri yapılan “Unutulan Kürtler” adlı belgesel, eski Irak rejimi döneminde Feyli Kürt ailelerin maruz kaldığı sistematik ihlalleri ele alıyor. Filmde zorla göç ettirme, mülklere el konulması ve vatandaşlıktan çıkarma gibi uygulamalar belgelenirken, özellikle Badra, Mendeli ve Zerbatiye’deki Feyli Kürt topluluklarının yaşadıkları anlatılıyor.
Belgeselin yönetmeni Muhammed Hac Kadir, yapımın İran-Irak Savaşı sırasında Irak ordusuna katılan, esir düşen ve yıllar süren tutukluluğun ardından ülkesine döndüğünde ailesinin zorla göç ettirildiğini ve evinin terk edilmiş olduğunu gören bir Feyli Kürdün hikâyesi üzerinden ilerlediğini belirtti. Hac Kadir, Shafaq News’e yaptığı açıklamada, Feyli Kürtlere karşı işlenen suçların boyutuna rağmen bu tarihin kamuoyu ve medya tarafından yeterince ele alınmadığını, belgeselin bu boşluğu doldurmayı amaçladığını söyledi.
Filmde rol alan oyuncu Halkawt Zaher de belgeselin, Feyli toplumunun Kürt kimliği nedeniyle ödediği ağır bedeli gözler önüne serdiğini ifade ederek, uzun süredir görmezden gelinen “marjinalleştirilmiş Kürt topluluklarına” daha fazla medya ilgisi gösterilmesi gerektiğini vurguladı.
Feyli Kürtler, özellikle 1970’li yıllarda ve 1980’de sistematik baskılara maruz kaldı; binlerce kişi zorla sınır dışı edildi, kaybedildi, vatandaşlıktan çıkarıldı ve öldürüldü. Irak Yüksek Ceza Mahkemesi, Kasım 2010’da Feyli Kürtlere karşı işlenen suçların soykırım teşkil ettiğine hükmederek, vatandaşlığın iadesi, mağdurlara tazminat ödenmesi ve kayıpların akıbetinin açıklığa kavuşturulması yönünde karar aldı.
2010 ve 2011 yıllarında hükümet tarafından bu doğrultuda bazı kararlar alınsa da, Feyli temsilcileri ve insan hakları savunucularına göre bu taahhütlerin önemli bir bölümü hâlâ kısmen ya da hiç uygulanmış değil.