Ermenistan, 5 ve 6 Mayıs’ı görülmemiş bir hızla geçirdi. Yerevan’da 5 Mayıs’ta Avrupa Siyasi Topluluğu 8. Zirvesi, 6 Mayıs’ta ise AB-Ermenistan Zirvesi ile Yerevan Diyoloğu Forumu yüzlerce katılımcıyı ağırladı.
Yerevan’daki Zvartnots Havalimanı'na, Avrupa Siyasi Topluluğu zirvesinin üst düzey katılımcılarını taşıyan uçaklar yaklaşık her yarım saatte bir iniş yaptı. Liderleri, Ermenistan Başbakanı veya Ermenistan Meclis Başkanı, Dışişleri Bakanı ve yüksek düzey yetkililer çiçeklerle ve kırmızı halıyla karşıladı. Katılımcılar, 27 AB üye devleti, Birleşik Krallık ve 19 AB üyesi olmayan ülkeden geldi.
Önemli açıklamaların, demeçlerin verildiği, anlaşmalardan imzalandığı diplomatik ilişkilerin kurulduğu günlerde, perde arkasında yaşananlar da ilgi çekti. Açılış gecesi yapılan tören Ermenistan halk dansları, müzikleri ve iyi düşünülmüş kareografisiyle tüm konukların ilgiyle izlemesine neden oldu.
Macron, en popüler
Üç zirvenin en ilgi çeken lideri, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron oldu. Paşinyan’ın havalimanında sarılarak hoşgeldin dediği, Ermenistan’a ilk resmi ziyaretini yapan Fransa Cumhurbaşkanı Macron, Ermenistan’da büyük bir ilgiyle karşılandı. Sabahları yaptığı koşu, koşudan sonra Yerevan’daki sokak köpeklerini sevmesi, Paşinyan’la sık sık sarılması, ele ele dolaşması, talep eden herkesle ve özellikle çocuklarla selfie çektirmesi Ermenistan halkının sempatisini topladı.
Öte yandan Macron ve Paşinyan dostluğu, zirvenin akşam yemeğinde, siyasi toplantılarda pek görülmeyen olaylara sahne oldu. Yemek sırasında canlı müzik devam ederken Başbakan Paşinyan, sahnede kurulu olan vurmalı çalgıların başına geçti, Cumhurbaşkanı Macron da piyanistin yanına oturdu. Macron, Fransa'nın en tanınmış sanatçısı Ermeni-Fransız Charles Aznavour'un 1965 tarihli ünlü şarkısı "La Bohème"i söylerken, Paşinyan da davulda ona eşlik etti. Ayrıca Macron, Ermenistan’dan ayrılmadan önce Paşinyan’la birlikte Gümrü’yü ziyaret etti ve "Müzikal Köprü: Ermenistan - Fransa" adlı büyük çaplı bir konsere katıldı. Kocaman bir sahneden Paşinyan’la birlikte halkı selamladı ve şunları söyledi: “Sakın unutmayın, Fransa sizi seviyor.” İkili sahneden yine Charles Aznavour şarkısı eşliğinde ayrılarak, ayrılmaz ikili olduklarını bir kez daha not etti.
Almanya’nın katılımı olmaması konusu da çokça dile getirildi ancak Almanya Başbakanı Friedrich Merz zirveye gelemese de Almanya'yı Fransa Cumhurbaşkanı Macron temsil etti.
"Ermenistan'da evimdeyim"
Türkiye ise lider pozisyonunda olmasa da Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz düzeyinde temsil edildi. Yılmaz’ın heyetinde Türkiye-Ermenistan Normalleşme Süreci Özel Temsilcisi Serdar Kılıç da yer aldı. Kılıç ile mevkidaşı Ruben Rubinyan’ın katıldığı panelde, Rubinyan “Azerbeycan’la ilişkilerin, Türkiye ile ilişkilerden daha iyi durumda olduğunu” söyledi. Kendisine sorulan sınır ne zaman açılacak sorularına “Yakın zamanda ama tarih verip sizi yanıltmak istemem” diyen Kılıç, bir muhabirin “Ermenistan’da nasıl hissediyorsunuz?” sorusuna şöyle cevap verdi: “Evimde hissediyorum. Ve bunu gerçek anlamda söylüyorum.”
Öte yandan Ukrayna Cumhurbaşkanı Zelenskyy’nin Ermenistan'a gidip gitmeyeceği son ana kadar belirsizdi. Ayrıca, Ermenistan'daki Rus yanlısı muhalefet yetkilileri Ermenistan için "olumsuz sonuçlar" konusunda uyarmıştı. Ancak beklenen olmadı ve Zelenskyy, zirvede konuşmasını yaptı.
Azerbaycan Devlet Başkanı Aliyev de video bağlantısıyla zirveye katılarak, normalleşme konusunda ilerleme kaydettiklerini tüm konuklara gösterdi. AST zirvesinin Ermenistan'da yapılmasına destek verdiğini hatırlatarak, bir sonraki zirvenin de Bakü'de yapılması için Paşinyan'ın desteğini aldığını söyledi. Ancak iyimser giden konuşma Aliyev'in bir anda Avrupa Birliği üyesi ülkelere sert sözler sarf etmesiyle soğuk hava estirdi. Aliyev, AB'nin yaptırımları hakkında ciddi şikayetlerde bulunarak, bunlara son verilmesini talep etti.
ABD ile arası açık olan Kanada Başbakanı Mark Carney’nin Yerevan’a gelmesi de dikkat çekti. Bu ziyaret Kanada başbakanının yaklaşık on yıldır Ermenistan'a yaptığı ilk resmi ziyaret oldu.
Konuklar Yerevan’da dolaşıyor
Yüzlerce konuk, Yerevan’daki müzeleri, tarihi yerleri, restoranları ayrı ayrı ziyaret etse de en önemli “turistik gezi”, Paşinyan’ın liderlerle birlikte gittiği Kızıl Köprü ziyareti oldu. Havanın soğukluğuna rağmen tüm liderlerin geziden memnun ayrıldığı görüldü. Kızıl Köprü, Yerevan’daki Hrazdan Nehri üzerinde bulunan, 17. yüzyıldan kalma, kırmızı tüf taşından yapılmış bir köprü. 1679 Ermenistan depreminde yıkılan köprü, 2025 yılında restore edildi.
Tsitsernakaberd ziyaretleri
Litvanya Başbakanı Inga Ruginienė başkanlığındaki bir heyet, Fransa Cumhurbaşkanı Macron, Yunanistan Cumhurbaşkanı Konstantinos Tasoulas, Kanada Dışişleri Bakanı Anita Anand başkanlığındaki bir heyet, Belçika heyeti ve birçok ülkenin temsilcisi Tsitsernakaberd Ermeni Soykırımı Anıtını ziyaret etti, çiçek bıraktı.
Bulgaristan Cumhurbaşkanı İliana İotova, Bulgar heyetiyle birlikte, ünlü Bulgar şair Peyo Yavorov'un adını taşıyan Yerevan’daki okulu ziyaret etti.
Kimler vardı?
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelensky
Moldova Devlet Başkanı Maia Sandu
Yunanistan Cumhurbaşkanı Konstantinos Tasoulas
Romanya Devlet Başkanı Nicusor Dan
Lüksemburg Başbakanı Luc Frieden
AGİT Genel Sekreteri Feridun Sinirlioğlu
Lihtenştayn Başbakanı Brigitte Haas
İspanya Başbakanı Pedro Sanchez
İtalya Başbakanı Giorgia Meloni
Monako Prensi II. Albert
Finlandiya Başbakanı Petteri Orpo
Sırbistan Başbakanı Duro Macut
Polonya Başbakanı Donald Tusk
Çek Cumhuriyeti Başbakanı Andrej Babiš
Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre
Belçika Başbakanı Bart De Wever
Kosova Başbakanı Albin Kurti
Gürcistan Başbakanı Irakli Kobakhidze
Türkiye Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz
Andorra Başbakanı Xavier Espot Zamora
İrlanda Başbakanı Micheal Martin
Karadağ Cumhurbaşkanı Jakov Milatović
Kaynak: Agos