Daha önce Kürtçenin Kurmancî lehçesiyleortak bir müfredat çatısı altında ele alınan Zazaca, “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli”kapsamında hazırlanan yaklaşık 200 sayfalık yeni müfredat doğrultusunda 5, 6, 7 ve8’inci sınıflarda bağımsız bir program olarak okutulacak.
Karar gazetesinden Cansu Derebeyoğlu Asil’in haberine göre MEB, Zazacanıneğitim sistemindeki yeriyle ilgili dikkat çeken bir düzenlemeye gitti.
Hazırlanan yeni “Ortaokul Yaşayan Diller ve Lehçeler Dersi (Zazaca) ÖğretimProgramı” ile Zazaca için başlı başına ayrı bir müfredat yapısı oluşturuldu.Bakanlığın yayımladığı belgenin kapağında da Zazaca doğrudan ayrı bir öğretimprogramı olarak yer aldı.
Bu düzenleme, Zazacanın MEB’in mevcut ders yapısı içerisindeki konumundabelirgin bir ayrışmaya işaret ediyor.
DAHA ÖNCE KURMANCÎ İLE ORTAK PROGRAMDAYDI
Bakanlığın önceki müfredatında Kurmancî ve Zazaca, Kürtçenin iki lehçesi olaraktek bir program çatısı altında yürütülüyordu.
MEB’in önceki program metninde açıkça, “Program, Kürtçenin (Kurmancca veZazakî) öğretimine yönelik olarak hazırlanmış ortak bir içeriğe sahiptir” deniliyordu.
Onaylanan yeni düzenlemede ise Kurmancî ile olan bu ortak yapı kaldırılarakdoğrudan Zazacaya özgü dil bilgisi, temalar, sözcük dağarcığı ve öğrenme çıktılarıbelirlendi. Böylece Zazaca, eğitim sistemi içinde tamamen bağımsız bir öğretimprogramı ve müfredat yapısına kavuşmuş oldu.
AKADEMİSYENLER VE ZAZACA ÖĞRETMENLERİ HAZIRLADI
Hazırlık sürecine 2026 yılı başında başlanan program; Bingöl Üniversitesi, MunzurÜniversitesi ve Ankara Üniversitesi’nden akademisyenler ile Bingöl İl Milli EğitimMüdürlüğü kadrosunda yer alan Zazaca öğretmenlerinden oluşan ortak bir çalışmagrubu tarafından hazırlandı.
Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı tarafından onaylanan yaklaşık 200 sayfalıkçalışma, genel ilkelerin yanı sıra 5’inci sınıftan 8’inci sınıfa kadar her sınıf düzeyi içinözel tema ve öğrenme çıktıları tanımlıyor. Müfredat içeriğinde 5’inci sınıf programı25’inci, 6’ncı sınıf 69’uncu, 7’nci sınıf 113’üncü ve 8’inci sınıf 157’nci sayfadanitibaren tematik olarak ayrılıyor.
AMAÇ: ZAZACANIN GÜNLÜK HAYATTA İLETİŞİM DİLİ OLMASI
Yeni programın temel hedefi, dilin yalnızca kuramsal veya gramer düzeyindekalmaması, öğrencilerin gündelik yaşamda Zazaca iletişim kurabilmesi olarak tarifediliyor.
Program çerçevesinde dinleme-anlama, okuma, konuşma ve yazma olmak üzeredört temel dil becerisinin geliştirilmesi amaçlanırken; öğrencilerin Zazacayı doğalyaşam alanlarında kullanabilmeleri ve dilin aktardığı kültürel birikimi tanımalarıöngörülüyor.
AVRUPA DİL ÇERÇEVESİNE (CEFR) UYUMLU YAPI
Müfredat, Avrupa Ortak Başvuru Metni’ndeki (CEFR) dil seviyelerine görekademelendirildi:
* 5 ve 6’ncı sınıflar: A1.1 seviyesi
* 7 ve 8’inci sınıflar: A1.2 seviyesi
Haftada bir veya iki ders saati olarak planlanan derslerde her eğitim yılı boyuncadört ana tema işlenecek. MEB, tema sayısının sınırlı tutulmasıyla öğrencilerinyüzeysel bilgi yerine daha derinlemesine bir sözcük dağarcığı edinmesininhedeflendiğini belirtiyor. Bu kapsamda 5’inci sınıfın ilk teması “Okulum” başlığıaltında alfabe, tanışma, sayılar ve sınıf ortamındaki temel iletişim kalıplarını içeriyor.
DERS KİTAPLARI BAŞTAN YAZILACAK
Müfredatın bağımsız hale getirilmesiyle birlikte mevcut Zazaca ders kitaplarının dabaştan hazırlanması gerekiyor.
Yeni öğretim programında 5, 6, 7 ve 8’inci sınıflar için ders kitabı, çalışma kitabı veöğretmen kılavuz kitabı ayrı ayrı planlandı. Talim ve Terbiye Kurulu’nun onaysürecinin ardından yeni kitapların basılarak okullarda öğrencilere ulaştırılmasıbekleniyor.
SEÇMELİ DERS MODÜLÜ VE ATAMALARDA AYRI BRANŞ
Yeni programın hayata geçmesiyle idari ve atama süreçlerinde de yeni adımlarınatılması planlanıyor.
Aktarılan bilgilere göre:
* MEB’in ders seçim modüllerinde Zazaca artık müstakil bir seçenek olarak yeralacak.
* Öğretmen alımlarında Zazaca ayrı bir branş koduyla listelenecek.
Zazaca öğretmenliği kadrolarına yapılacak atamalarda üniversitelerin Zaza Dili veEdebiyatı lisans mezunları esas alınacak.