Suriye Halk Meclisi Dış İlişkiler Komitesi Üyesi İlham Ahmed, Erbil’de düzenlenen 2026 Orta Doğu Araştırmaları Enstitüsü (MERI) Forumu kapsamında gerçekleştirilen “Yeni Suriye: Bölünmüşlükten Ortaklık Devletine” başlıklı panelde konuştu.
Suriye’de Esad yönetiminin devrilmesinin ardından yaşanan siyasi ve askeri dönüşümü değerlendiren Ahmed, DSG ile ordu arasındaki entegrasyon sürecinin ve silahlı grupların orduya dahil edilmesinin ülkedeki dengeleri değiştirdiğini söyledi.
“Entegrasyon süreci istikrara katkı sağladı”
Suriye’deki dönüşümün henüz tamamlanmadığını belirten Ahmed, ülkede bir yeniden inşa sürecinin devam ettiğini ifade etti.
Entegrasyon sürecinin Suriye kentleri arasındaki bağlantıların güçlenmesine ve sınır kapılarının açılmasına katkı sağladığını kaydeden Ahmed, “Entegrasyon süreci şu ana kadar iyi bir seviyede gerçekleşti. Bir tür istikrarın yerleşmesine katkı sağladığını söyleyebilirim” dedi.
Ahmed, Esad yönetiminin devrilmesinin ardından Suriye’de yaşananları henüz tamamlanmamış bir devrim süreci olarak değerlendirdi.
Özerk Yönetim deneyimi ve kadınların rolü
Özerk Yönetim deneyiminin Suriye toplumunun hafızasında yerini koruduğunu belirten Ahmed, bu deneyimin özellikle kadınların kamusal yaşama katılımı açısından bir model oluşturduğunu söyledi.
Entegrasyon sürecinin bazı alanlarda kazanımlar sağladığını, ancak kadınların rolü bakımından gerileme yaşandığını dile getiren Ahmed, sürecin hâlâ sınandığını vurguladı.
Ahmed, entegrasyonun sonuçlarının yalnızca askeri ve idari düzenlemeler üzerinden değil, toplumsal kazanımların korunması açısından da değerlendirilmesi gerektiğine işaret etti.
“Kürt haklarının tanınması bir başarı”
Kürtlerin haklarının tanınmasına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Ahmed, Suriye’de Kürt halkının varlığını, kültürünü ve dilini kabul eden cumhurbaşkanlığı kararnamesini önemli bir kazanım olarak nitelendirdi.
Kararnamenin uygulama aşamasında olduğunu belirten Ahmed, özellikle Kürtçe eğitim hakkı konusunda eksiklikler bulunduğunu söyledi.
Ahmed, kararın Kürtler açısından eksik bir çerçeve sunduğunu ve uygulamanın nasıl yürütüleceğine ilişkin mekanizmaların netleştirilmesi gerektiğini ifade etti.
Kürt haklarının Suriye anayasasında tanınmasını başarı olarak değerlendiren Ahmed, “Suriye anayasasında Kürt haklarının tanınması bir başarıdır, ancak iyi uygulanmamaktadır” dedi.
Suriye hükümetinin aldığı kararların uygulanmasına ilişkin mekanizmaların belirsizliğinin zaman zaman karmaşaya yol açtığını belirten Ahmed, hakların tanınmasının somut sonuçlar doğurabilmesi için uygulama süreçlerinin açık ve işlevsel olması gerektiğini vurguladı.
“Gerilimlerin nedeni bağnazlık ve ırkçılık”
Suriye’de son dönemde yaşanan gerilimlere de değinen Ahmed, bunların arkasında bağnazlık ve ırkçılık zihniyetinin bulunduğunu söyledi.
Bu zihniyetin toplumda varlığını sürdürdüğünü belirten Ahmed, bazı çevrelerin yanı sıra Suriye’de istikrarı bozduğunu düşündüğü bölgesel dış güçlerin de gerilimlere katkıda bulunduğunu savundu.
“Yeni Suriye: Bölünmüşlükten Ortaklık Devletine” başlıklı panel, Suriye’deki siyasi dönüşüm, entegrasyon ve ortak devlet yapısının geleceği konularını ele aldı. Umran Stratejik Araştırmalar Merkezi Direktörü’nün moderatörlüğündeki panele İlham Ahmed’in yanı sıra Suriye Dışişleri Bakanı Kıdemli Danışmanı Necib Gazibyan ve Amy Holmes da katıldı. (NA)