Human Rights Watch (HRW), Çarşamba günü yayımladığı 2026 Dünya Raporunda, Suriye geçiş hükümetinin eski hükümet döneminde işlenen suçlar için adalet ve hesap verebilirliği ilerletme konusunda 2025’te ilk adımları attığını, ancak önemli eksikliklerin devam ettiğini bildirdi.
HRW’ye göre Suriyeli yetkililer, geçiş dönemi adaleti ve binlerce kayıp kişinin akıbetini ele almak için yeni devlet kurumları kurdu.
HRW ayrıca hükümetin, Mart ve Temmuz 2025’te yaşanan olaylarda hükümet güçleri tarafından gerçekleştirilen kimlik temelli şiddet ve cinayetler için hesap verebilirlik taahhüdünde bulunduğunu açıkladı.
Ancak örgüt, bu çabaların özellikle üst düzey yetkililerin ve komutanların rolüne ilişkin şeffaflık eksikliği nedeniyle uluslararası standartların gerisinde kaldığını belirtti.
“Adalet çabaları seçici olmamalı”
HRW Ortadoğu Direktör Yardımcısı Adam Coogle,
“Yeni Suriye yetkilileri adalet ve hesap verebilirliği öncelik haline getirdi, ancak bu çabalar seçici veya tek taraflı olamaz. Suriye’yi haklara saygılı yeni bir döneme taşımak için yetkililer Aralık 2024 öncesi ve sonrasında tüm taraflarca işlenen ihlalleri kapsamlı şekilde ele almalı, sadece bireysel suçları değil kurumsal sorumluluğu da incelemelidir” dedi.
Yargı bağımsızlığına vurgu, hukuki çerçeve eksik
HRW, Mart ayında yayımlanan anayasal bildirinin yargı bağımsızlığını teyit ettiğini, ancak Suriye’nin ciddi uluslararası suçları yargılayacak hukuki ve kurumsal altyapıdan hâlâ yoksun olduğunu vurguladı.
Örgüt ayrıca mağdurların ve sivil toplumun hesap verebilirlik mekanizmalarının şekillendirilmesine nasıl anlamlı şekilde dahil edileceğinin açıklığa kavuşturulması çağrısında bulundu.
2025’teki güvenlik operasyonları ve kimlik temelli şiddet
Raporda, 2025’te Lazkiye, Tartus, Hama ve Süveyda’da yaşanan şiddete karşı hükümetin konuşlandırdığı güçlerin kimlik temelli şiddet dalgalarına yol açtığı belirtildi.
Yetkililerin güvenilir soruşturmalar yürüttüğü kaydedilse de, üst düzey askeri veya sivil liderlerin hesap verecek olup olmayacağına dair bilgi verilmediği ifade edildi.
Ekonomi ve yaptırımlar
HRW, ABD ve Avrupa Birliği’nin 2025’te Suriye’ye yönelik uzun süredir devam eden yaptırımları kaldırmasının temel haklara erişimi ve yeniden inşayı iyileştirmek için kritik bir adım olduğunu söyledi.
Buna rağmen Suriyelilerin yüzde 90’dan fazlasının yoksulluk sınırının altında yaşadığı, yarısından fazlasının gıda güvensizliği ve insani yardıma bağımlılıkla karşı karşıya olduğu belirtildi.
HRW’den çağrı
HRW, Suriye yetkililerine uzun vadeli istikrar ve hakların korunması için kapsamlı, şeffaf ve kapsayıcı hesap verebilirlik süreçlerini hayata geçirme çağrısında bulundu.